Gebelikte Bebeğin Gelişiminin Geriden Gelmesi Ne Anlama Gelir?
Gebelik takibi esnasında ultrasonografi incelemesinde bebeğin gebelik haftasına göre olması gerekenden daha küçük olduğunun söylenmesi aileler için endişe verici olabilir. Fakat bebeğin gelişiminin normalin gerisinden gelmesi her zaman için ciddi bir sağlık problemi olduğu anlamına gelmez. Bazı bebekler yapısal açıdan küçük olabilir ve gebelik haftasına uygun şekilde gelişimini sürdürebilir. Bazı hallerde ise bebeğin beklenenden yavaş büyümesi, fetal büyüme kısıtlılığından kaynaklanıyor olabilir. Fetal büyümenin kısıtlılığı anne, bebek veya plasentadan kaynaklı farklı nedenlerden dolayı meydana gelebilir. Bu gibi durumlarda bebeğin gelişim sürecinin yakından takip edilmesi gerekir. Adana’da hastalarına hizmet veren Op. Dr. Gülşah Dalgacı gebelikte bebeğin gelişiminin geriden gelmesi hakkında bilinmesi gerekenleri anlattı.
Bebeğin Gelişiminin Geriden Gelmesi Nasıl Anlaşılır?
Bebeğin gelişiminin, gebelik haftasına göre geride olup olmadığı ilk olarak ultrasonografi tetkiki ile değerlendirilir. Ultrason esnasında bebeğin karın çevresi, baş çevresi ve uyluk kemiği uzunluğu gibi ölçümler alınır. Bunun ışığında fetal ağırlık, tahmini olarak hesaplanabilir.
Elde edilen değerler bebeğin gebelik haftasına ait standart büyüme rakamları ile karşılaştırılır. Fetal büyüme kısıtlılığının değerlendirilmesinde tahmini fetal ağırlığın ya da karın çevresinin 10. Persentilin altında olması en yaygın kullanılan kriterlerden biridir. Fakat bu sonuç kendi başına bebeğin sağlık durumu hakkında kesin bir veri sağlamaz.
Özellikle bebeğin ilerleyen aşamalarında yapılan seri ultrasonografi taramaları, bebeğin büyüme hızının incelenmesini sağlar. Bu yüzden bebeğin kilosunun geriden gelmesi mutlaka bir gelişme geriliği anlamına gelmez.
Bebeğin Haftasına Göre Küçük Olmasının Nedenleri Nelerdir?
Bebeğin beklenenden daha küçük olması, birçok farklı etkenden kaynaklanıyor olabilir. Her küçük bebeğin büyüme kısıtlığı yaşadığını düşünmek hatalı olur. Bazı bebekler genetik özelliklerinden dolayı daha küçük olabilir. Gerçek fetal büyüme kısıtlılığı ise şu gibi etkenlerden kaynaklanabilir:
- Plasentanın yeterli miktarda çalışmaması
- Annenin sahip olduğu bazı kronik hastalıklar
- Sigara ve bazı zararlı etkenlere maruz kalma
- Anne adayının yüksek tansiyon ya da preeklampsi gibi gebelik komplikasyonları yaşaması
- Yetersiz beslenme ya da bazı besin değerlerinin eksikliği
- Çoğul gebelik
- Bazı enfeksiyonlar
- Bebeğin kromozomal veya yapısal sorunları
- Plasentaya veya göbek kordonuna dair problemler
Özellikle gebeliğin erken haftalarında meydana gelen ve nedeni açıklanamayan fetal büyüme kısıtlılığı söz konusu ise bebeğin kapsamlı şekilde değerlendirilmesi gerekir. Gebeliğin otuz ikinci haftasından önce tespit edilen erken başlangıçlı fetal büyüme kısıtlılığı söz konusu ise obstetrik ultrasonografi önerilmektedir.
Gelişme Geriliği ile Bebeğin Yapısal Olarak Küçük Olması Aynı Şey mi?
Hayır, bu ayrım gebelik takip sürecinin en önemli unsurlarından biridir. Bazı bebekler gebelik haftasına göre küçük ölçülmesine karşın sağlıklı olabilirler. Özellikle anne ve babanın vücut yapısının küçük olması gibi genetik faktörler, bebeğin doğum ağırlığı üzerinde etkili olabilmektedir. Bu bebekler gebelik haftasına göre küçük olarak değerlendirilebilir. Ancak bu muhakkak patolojik bir büyüme problemi olduğu anlamına gelmez.
Fetal büyüme kısıtlılığında ise bebeğin genetik büyüme potansiyeline ulaşmasına engel teşkil eden bir durum olabilir. Bu yüzden doktor sadece bebeğin kilosuna değil büyüme eğrisine ve diğer bulgulara bakarak değerlendirmede bulunur. Yapısal olarak küçük olan fakat büyüme potansiyelini devam ettiren bebeklerle patolojik bir durumdan dolayı yeterince büyüyemeyen bebeklerin birbirinden ayrılması büyük önem taşır.
Gebelikte Gelişme Geriliği Tanısında Hangi Testler Yapılır?
Bebeğin gelişiminin geriden gelmesi şüphesi varsa doktor başka bazı değerlendirmelerde bulunabilir. Bunların başında ayrıntılı ultrasonografi incelemesi gelir. Bunun yanı sıra Doppler Ultrasonografi, NST ve fetal iyilik hali testleri uygulanabilir.
Gerekli hallerde anne adayının sağlık durumu, laboratuvar sonuçları ve kan basıncı da değerlendirilebilir. Özellikle erken başlayan vakalarda ek bazı incelemelere başvurulabilir.
Gebelikte Bebeğin Gelişimi Geriden Geliyorsa Ne Yapılır?
Tedavi, bebeğin neden küçük olduğuna, bebeğin mevcut sağlık durumuna ve gebeliğin hangi haftasında olunduğuna göre şekillenir. Fetal büyüme kısıtlılığını gebelik esnasında doğrudan ortadan kaldıran tek bir tedavi yöntemi yoktur. Burada temel amaç, anne ve bebeğin yakından takip edilmesi ve en uygun doğum zamanlamasının belirlenmesidir.
Bu takip esnasında bebeğin büyümesi, fetal iyilik hali, doppler sonuçları ve aminyon sıvısı düzenli olarak değerlendirilir. Bazı gebeliklerde sık takip yeterli olabilir. Ancak bebeğin veya plasentanın durumunda bir bozulma söz konusu ise doğum planlaması gerekebilir.
Bebeğin Gelişiminin Geriden Gelmesi Erken Doğuma Neden Olur mu?
Fetal büyüme kısıtlılığı yaşanan gebeliklerde erken doğum olasılığı, plasentanın ve bebeğin durumuna göre artabilir. Fakat gelişme geriliği tespit edilen her vakada erken doğum yapılması gerekmez. Bebeğin gelişiminin yanı sıra aminyon sıvısı, fetal kalp atımları, Doppler sonuçları, gebelik haftası ve annenin sağlık durumu birlikte değerlendirilmeli ve doğum zamanlamasına bu şekilde karar verilmelidir. Özellikle göbek kordonu Dopplerinde kan akımının belirgin şekilde bozulması durumun daha yakından takip edilmesini gerektirebilir ve erken doğum seçeneğini gündeme getirebilir.
Bu yüzden bebeğin kilosunun düşük olması erken doğmasını gerektirmez.
Gebelikte Bebeğin Gelişiminin Geriden Gelmesi Tehlikeli midir?
Bebeğin haftasına göre olması gerekenden küçük olması her zaman için tehlikeli bir durum değildir. Fakat gerçek fetal büyüme kısıtlılığı, özellikle plasentanın bebeğe yeterli miktarda besin ve oksijen sağlayamadığı durumlarda yakından takip edilmesi gereken önemli bir gebelik komplikasyonudur.
Riskin seviyesi; büyüme kısıtlılığının ne zaman başladığına ve bebeğin tahmini ağırlığına göre şekillenir. Bunun yanı sıra aminyon sıvısı, fetal iyilik hali testleri ve Doppler bulguları da risk seviyesini etkiler. Bu yüzden tanı konulduğunda düzenli gebelik kontrollerinin kesinlikle aksatılmaması gerekir.
Gebelikte Bebeğin Gelişiminin Geriden Gelmesi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Bebeğin gelişiminin 1-2 hafta geriden gelmesi normal mi?
Kendi başına bir veya iki haftalık ölçüm farkı kesin olarak bir gelişme geriliği olduğu anlamına gelmez. Gebelik haftasının doğru hesaplanması, önceki kontrollerdeki büyüme eğrisi, ultrason ölçümlerinin persentil değerleri birlikte değerlendirilmelidir.
Bebeğin kilosu geriden geliyorsa ne yapılmalıdır?
İlk olarak bunun yapısal olarak küçük bir bebek mi yoksa fetal büyüme kısıtlılığı mı olduğunun tespit edilmesi gerekir. Doktor Doppler, ultrasonografi ve fetal iyilik testleri ile bebeğin durumunu yakından takip edebilir.
Bebeğin gelişim geriliği sonradan düzelir mi?
Bazı bebelerde sonraki kontrollerde büyümenin gebelik haftasına uygun biçimde devam ettiği görülebilir. Fakat gerçek bir fetal büyüme kısıtlılığı söz konusu ise amaç sadece bebeğin kilo alması değil bebeğin sağlık durumunun düzenli şekilde takip edilmesi ve gebeliğin güvenli biçimde yönetilmesidir.
Bebeğin gelişiminin geriden gelmesi annenin beslenmesinden kaynaklanır mı?
Her zaman olmasa da anneye, bebeğe veya plasentaya bağlı çok sayıda faktör gelişimin geriden gelmesinde etkili olabilir. Bu yüzden sadece beslenme alışkanlıklarında yapılacak değişikliklerle sorunun çözüleceğini düşünmek doğru olmaz.
Fetal gelişme geriliği olan bebek sağlıklı doğabilir mi?
Evet, sonuç büyüme kısıtlılığının nedenine, gebeliğin haftasına, bebeğin iyilik haline ve kısıtlılığın seviyesine göre durum değişebilir. Risklerin zamanında tespit edilmesi, düzenli takip ve doğru doğum planlaması önem taşır.
Bebeğin gelişimi geriden geliyorsa doğum ne zaman yapılır?
Doğum zamanı Doppler bulguları, doğum zamanı bebeğin tahmini ağırlığı, gebelik haftası, fetal iyilik hali ve annenin genel sağlık durumu birlikte değerlendirilmelidir. Bazı hallerde gebelik term haftalarına kadar izlenebilir. Ancak ciddi Doppler bozuklukları söz konusu ise doğumun daha erken planlanması gerekebilir.
Bebeğin gelişme geriliği sezaryen gerektirir mi?
Hayır, fetal büyüme kısıtlılığı kendi başına her zaman için sezaryen doğumu gerekli kılmaz. Doğum şekli bebeğin genel durumu, Doppler bulguları, doğum kanalı ve gebelik haftasına dair faktörler ile diğer obstetrik koşullar değerlendirilerek belirlenir.
